بررسی مالیات سالانه دارایی بر خودروهای لوکس (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴)

متن قوانین بودجه سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴

در هر یک از قوانین بودجه سنواتی ۱۳۹۹ الی ۱۴۰۴، بندی به اخذ «مالیات سالانه دارایی» از خودروهای با ارزش بالا اختصاص یافته است. در ادامه، مفاد این قوانین در خصوص خودروهای سواری و وانت‌های دوکابین شخصی و آستانه ارزش مشمول مالیات و نرخ آن، به تفکیک هر سال آمده است:

• سال ۱۳۹۹: برای نخستین بار در قانون بودجه ۹۹ اخذ مالیات از خودروهای گران‌قیمت پیش‌بینی شد. انواع خودروهای سواری و وانت دوکابین با پلاک شخصی که ارزش روز آنها بیش از ۷ میلیارد ریال باشد، مشمول مالیات سالانه به نرخ دو دهم درصد (۰٫۲٪) می‌شوند (بخشنامه : ۷ / ۹۹ / ۲۰۰ – کتابخانه حسابدانان). به بیان دیگر، مالک خودرویی به ارزش ۷ میلیارد ریال به بالا باید سالانه معادل ۰٫۲٪ ارزش خودرو مالیات بپردازد. استثنائات: خودروهای متعلق به نهادهای موضوع ماده ۲ قانون مالیات‌های مستقیم (ارگان‌های دولتی)، خودروهای تولید داخل قبل از فروش کارخانه و خودروهای وارداتی قبل از فروش توسط نمایندگی رسمی مشمول این مالیات نبودند (قسمت ۸۷ رادیو مالی: مالیات بر خودروهای لوکس و حقوق وکلا در قانون بودجه ۹۹) (بخشنامه : ۷ / ۹۹ / ۲۰۰ – کتابخانه حسابدانان).
• سال ۱۴۰۰: در قانون بودجه ۱۴۰۰، سازوکار مالیات تغییر یافت. تمامی مالکین (حقیقی و حقوقی) که مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین تحت تملک خود و افراد تحت تکفلشان در پایان سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۰ میلیارد ریال باشد، مشمول مالیات پلکانی خودرو می‌شوند (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز). نرخ‌ها به صورت تصاعدی تعیین شد: ارزش مجموع خودروها تا ۱۰ میلیارد ریال معاف، مازاد ۱۰ تا ۱۵ میلیارد ریال به نرخ ۱٪، مازاد ۱۵ تا ۳۰ میلیارد ریال ۲٪، مازاد ۳۰ تا ۴۵ میلیارد ریال ۳٪ و مازاد بر ۴۵ میلیارد ریال به نرخ ۴٪ مشمول مالیات سالانه است (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز). بنابراین برای مثال دارنده خودرو(های) به ارزش مجموع ۲۰ میلیارد ریال، باید ۵۰ میلیون ریال بابت مازاد ۱۰ تا ۱۵ میلیارد + ۱۰۰ میلیون ریال بابت مازاد ۱۵ تا ۲۰ میلیارد (جمعاً ۱۵۰ میلیون ریال) مالیات بپردازد (Over 540K Luxury Cars Taxable | FinancialTribune). ذکر این نکته ضروری است که این مالیات شامل اشخاص غیردولتی می‌شد و خودروهای ارگان‌های دولتی به طور ضمنی خارج از شمول بودند (Over 540K Luxury Cars Taxable | FinancialTribune).
• سال ۱۴۰۱: در قانون بودجه ۱۴۰۱، ملاک محاسبه از «مجموع ارزش خودروهای فرد» به «ارزش هر خودرو به طور مستقل» تغییر یافت (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). هر خودروی سواری یا وانت دوکابین شخصی که ارزش آن بیش از ۱۰ میلیارد ریال باشد، مشمول مالیات سالانه خواهد بود. نرخ‌های پلکانی مشابه سال ۱۴۰۰ تعیین شدند یعنی برای هر خودرو: ارزش تا ۱۰ میلیارد ریال معاف، مازاد ۱۰ تا ۱۵ میلیارد ریال ۱٪، مازاد ۱۵ تا ۳۰ میلیارد ریال ۲٪، مازاد ۳۰ تا ۴۵ میلیارد ریال ۳٪ و مازاد بیش از ۴۵ میلیارد ریال ۴٪ (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). به این ترتیب، برخلاف سال قبل، اگر فردی دو خودروی گران‌قیمت داشته باشد، برای هر یک جداگانه بررسی می‌شود نه مجموع ارزش آنها.
• سال ۱۴۰۲: در قانون بودجه ۱۴۰۲ رویکرد ساده‌تری اتخاذ شد. خودروهای با ارزش بیش از ۳ میلیارد تومان (۳۰ میلیارد ریال) مشمول مالیات سالانه به نرخ ثابت ۱٪ نسبت به مازاد ارزش ۳ میلیارد تومان شدند (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). به عنوان مثال، خودروی ۴۰ میلیارد ریالی در سال ۱۴۰۲، به میزان مازاد ۵ میلیارد ریال آن (بالای ۳ میلیارد تومان)، یعنی ۵۰ میلیون ریال مشمول مالیات ۱٪ می‌گردد (مالیات خودرو های لوکس در سال ۱۴۰۳ | آموزشگاه دهکده مهارت). نرخ پلکانی در این سال حذف شد و صرفاً مازاد ارزش از آستانه تعیین‌شده با ۱٪ مشمول مالیات گردید.
• سال ۱۴۰۳: در قانون بودجه ۱۴۰۳، با توجه به افزایش قیمت خودروها، آستانه ارزش بالا رفت. خودروهایی با قیمت روز بیش از ۳٫۵ میلیارد تومان (۳۵٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال) مشمول مالیات سالانه ۱٪ نسبت به مازاد بر ۳۵ میلیارد ریال هستند (مالیات خودرو های لوکس در سال ۱۴۰۳ | آموزشگاه دهکده مهارت). نرخ کماکان ۱٪ ثابت باقی ماند. به عنوان نمونه، خودروی ۴۰ میلیارد ریالی مازاد ۵ میلیارد ریال دارد که ۱٪ آن (۵۰ میلیون ریال) مالیات سالانه‌اش خواهد بود.
• سال ۱۴۰۴: در قانون بودجه ۱۴۰۴ نیز اخذ این مالیات استمرار یافته و آستانه ارزش بازهم افزایش یافته است. انواع خودروی سواری و وانت دوکابین شخصی که قیمت روز آنها بیش از ۵۰ میلیارد ریال (۵ میلیارد تومان) باشد، مشمول مالیات سالانه به نرخ ۱٪ نسبت به مازاد بر ۵۰ میلیارد ریال خواهند بود (مالیات خودروهای لوکس در بودجه ۱۴۰۴ تعیین شد) (مجلس مالیات خودروهای لوکس در ۱۴۰۴ را مشخص کرد – تسنیم). در متن مصوبه آمده است که ماخذ محاسبه مالیات، قیمت روز خودرو بر مبنای ماده ۳۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰ است که توسط سازمان امور مالیاتی تعیین می‌شود (مالیات خودروهای لوکس در بودجه ۱۴۰۴ تعیین شد). به این ترتیب، در سال ۱۴۰۴ تنها خودروهای بسیار گران‌قیمت (بالاتر از ۵ همت) مشمول هستند و مالیات آنها ۱٪ ارزش مازاد خواهد بود.

آیین‌نامه‌های اجرایی و نحوه اجرای مالیات

قانون بودجه هر سال، سازمان امور مالیاتی را موظف به تهیه آیین‌نامه اجرایی اخذ این مالیات کرده است. مطابق این آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی مرتبط، نکات مهم زیر در نحوه شناسایی، محاسبه و وصول مالیات خودروهای لوکس وجود دارد:

• شناسایی خودروهای مشمول: سازمان امور مالیاتی کشور با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط، هر سال فهرست خودروهای مشمول را تعیین می‌کند. نیروی انتظامی (پلیس راهور) مکلف است اطلاعات مالکیت و مشخصات خودروها را در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهد (قسمت ۸۷ رادیو مالی: مالیات بر خودروهای لوکس و حقوق وکلا در قانون بودجه ۹۹). سازمان امور مالیاتی نیز طبق قانون تا پایان خرداد ماه هر سال باید فهرست خودروهای مشمول و ارزش روز آنها را استخراج و به نحو مقتضی به اطلاع مالکان آنها برساند (قسمت ۸۷ رادیو مالی: مالیات بر خودروهای لوکس و حقوق وکلا در قانون بودجه ۹۹) (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز). ارزش روز خودروهای تولید داخل و وارداتی هر سال توسط سازمان امور مالیاتی از طریق صدور بخشنامه تعیین و ابلاغ می‌شود (برای مثال بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۰/۹ در ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ ارزش انواع خودرو برای مالیات ۱۴۰۰ را اعلام کرد (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات)). در صورت تولید یا واردات خودروی جدید پس از اعلام فهرست سالانه، سازمان مالیاتی بلافاصله ارزش آن را تعیین و اعلام می‌کند (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز).
• مبنای قیمت‌گذاری و استهلاک خودرو: معیار محاسبه مالیات، ارزش روز خودرو است. بر اساس تبصره‌های قوانین بودجه و ماده (۳۰) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، ارزش روز خودرو با توجه به سال ساخت/واردات تعیین می‌گردد (مالیات خودروهای لوکس در بودجه ۱۴۰۴ تعیین شد). به منظور عادلانه‌تر شدن مالیات برای خودروهای کارکرده، در محاسبه ارزش خودرو افت قیمت ناشی از کارکرد لحاظ می‌شود. طبق اظهارات مسئولان سازمان امور مالیاتی، به ازای هر سال که از عمر خودرو می‌گذرد ۱۰٪ از ارزش آن جهت مالیات کسر می‌شود (تا حداکثر ۶۰٪ برای خودروهای با عمر ۶ سال و بیشتر) (Over 540K Luxury Cars Taxable | FinancialTribune). این به معنای آن است که خودروهای قدیمی‌تر مالیات کمتری نسبت به خودروهای صفر کیلومتر با ارزش مشابه خواهند داشت.
• مهلت و نحوه پرداخت: مهلت پرداخت مالیات خودروهای مشمول در اکثر سال‌ها تا پایان بهمن‌ماه همان سال تعیین شده است (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات) (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). برای مثال، مالکان خودروهای مشمول سال ۱۴۰۱ باید حداکثر تا پایان بهمن ۱۴۰۱ مالیات را واریز می‌کردند (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). در سال ۱۴۰۴ این مهلت به پایان آبان‌ماه ۱۴۰۴ تغییر یافته است (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما) که نشان‌دهنده تاکید بیشتر بر وصول سریع‌تر این مالیات است. عدم پرداخت در مهلت مقرر موجب تعلق جریمه طبق ماده ۱۹۰ قانون مالیات‌های مستقیم خواهد شد (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما).
• ضوابط ممنوعیت نقل‌و‌انتقال: به موجب قانون، نقل و انتقال خودروهای مشمول مالیات لوکس قبل از پرداخت بدهی مالیاتی مربوطه ممنوع است (قسمت ۸۷ رادیو مالی: مالیات بر خودروهای لوکس و حقوق وکلا در قانون بودجه ۹۹). مراکز تعویض پلاک و دفاتر اسناد رسمی مجاز به انتقال خودروهای دارای بدهی مالیات سالانه لوکس نیستند. در صورت تخلف و انتقال خودرو بدون پرداخت مالیات، متخلف (انتقال‌دهنده) و مالک جدید در قبال مالیات معوقه مسئولیت تضامنی خواهند داشت (قسمت ۸۷ رادیو مالی: مالیات بر خودروهای لوکس و حقوق وکلا در قانون بودجه ۹۹). این حکم برای تضمین وصول مالیات وضع شده و عملاً پرداخت مالیات را به انجام نقل‌و‌انتقال رسمی خودرو گره می‌زند.
• تقسیط بدهی مالیات: چنانچه مالک خودروی مشمول قادر به پرداخت یکجای مالیات نباشد، امکان تقسیط بدهی وجود دارد. طبق بخشنامه سازمان امور مالیاتی به شماره ۲۰۰/۳۵۳۸۷ مورخ ۱۲ شهریور ۱۴۰۱، ادارات کل امور مالیاتی مجاز شدند بدهی مالیات خودروهای لوکس را حداکثر تا ۶ ماه تقسیط کنند (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). این بخشنامه بر اساس ماده ۱۶۷ قانون مالیات‌های مستقیم صادر شده و رؤسای امور مالیاتی می‌توانند اجازه پرداخت اقساطی را به مؤدیان مشمول بدهند تا فشار کمتری به آنها وارد شود.
• تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی: به موجب قوانین بودجه، آیین‌نامه اجرایی مربوط به اخذ این مالیات هر سال توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان امور مالیاتی) تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد (قسمت ۸۷ رادیو مالی: مالیات بر خودروهای لوکس و حقوق وکلا در قانون بودجه ۹۹) (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز). این آیین‌نامه‌ها جزئیات عملیاتی مانند روش ارزش‌گذاری خودروها، سازوکار ابلاغ و وصول، و نحوه همکاری دستگاه‌ها را معین می‌کنند. برای نمونه، آیین‌نامه اجرایی بند مربوطه در بودجه ۱۳۹۹ در خرداد ۱۳۹۹ به تصویب دولت رسید و به سازمان مالیاتی ابلاغ شد. بدین ترتیب چارچوب قانونی لازم برای اجرا در هر سال تنظیم می‌شود.

نحوه اعتراض و شکایت نسبت به مالیات خودروهای لوکس

مالکان خودروهای مشمول اگر نسبت به اصل شمول مالیات یا مبلغ آن اعتراض داشته باشند، می‌توانند از رویه‌های قانونی دادرسی مالیاتی استفاده کنند:

• مرجع رسیدگی به اعتراض: مطابق قانون، مرجع اعتراض مالیاتی مؤدیان، هیأت حل اختلاف مالیاتی است. در خصوص مالیات بر خودروهای لوکس، قانون بودجه ۱۴۰۳ تصریح کرده است که مالکان می‌توانند نسبت به مالیات تعیین‌شده به هیأت موضوع تبصره ۱ ماده ۲۱۶ قانون مالیات‌های مستقیم اعتراض کنند (مالیات خودرو های لوکس در سال ۱۴۰۳ | آموزشگاه دهکده مهارت). هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی به اعتراض رسیدگی و رأی صادر می‌کند. در صورت عدم قبول رأی بدوی، مؤدی ظرف مهلت قانونی می‌تواند درخواست تجدیدنظر کرده و پرونده در هیأت حل اختلاف تجدیدنظر بررسی می‌شود (نحوه اعتراض به مالیات خودروهای لوکس و گران قیمت – مجله آیتول).
• مهلت اعتراض: بر اساس مقررات ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم، مودیان از زمان ابلاغ برگ مطالبه مالیات ۳۰ روز فرصت دارند اعتراض خود را تسلیم اداره امور مالیاتی کنند (نحوه اعتراض به برگ تشخیص مالیات قطعی شده و مرجع رسیدگی به آن). در عمل سازمان امور مالیاتی معمولاً از طریق ارسال پیامک و صدور برگ الکترونیکی در سامانه «مالیات من» مودی را از بدهی مالیات خودرو مطلع می‌کند. مودی معترض باید حداکثر ظرف ۳۰ روز اعتراض خود را در سامانه یا کتبی ثبت نماید. پس از ثبت اعتراض، اجرای وصول مالیات متوقف شده و پرونده به هیأت حل اختلاف ارسال می‌گردد (نحوه اعتراض به مالیات خودروهای لوکس و گران قیمت – مجله آیتول). در صورت عدم اعتراض طی مهلت مقرر، مالیات تشخیصی قطعی تلقی شده و قابل وصول خواهد بود.
• مدارک و تشریفات لازم: برای اعتراض به مالیات، مودی باید مدارک هویتی و مالکیتی خودروی مربوطه را ارائه کند تا ادعای وی قابل بررسی باشد. مدارک لازم شامل: کارت ملی و شناسنامه مالک، برگ سبز خودرو (سند مالکیت خودرو)، سند قطعی یا بنچاق نقل‌و‌انتقال خودرو، مدارک گمرکی (در صورت خودروی وارداتی)، وکالت‌نامه رسمی (در صورت代理 بودن)، قرارداد اجاره به شرط تملیک یا اسناد شرکت خودروساز (در صورت لیزینگ یا مالکیت شرکتی) و سایر مدارک مثبته مربوطه است (نحوه اعتراض به مالیات خودروهای لوکس و گران قیمت – مجله آیتول). گردآوری و ارائه این مدارک به هیأت حل اختلاف جهت رسیدگی دقیق‌تر به اعتراض ضروری است. به ویژه اگر اعتراض بابت ارزش‌گذاری خودرو باشد، مدارکی دال بر ارزش واقعی کمتر (مثلاً گزارش کارشناسی رسمی قیمت خودرو) می‌تواند مؤثر باشد.
• فرآیند رسیدگی به اعتراض: پس از تسلیم اعتراض، اجراییات مربوط به وصول مالیات متوقف می‌شود (مثلاً اگر اجراییه‌ای برای جریمه عدم پرداخت صادر شده باشد، ابطال می‌گردد) (نحوه اعتراض به مالیات خودروهای لوکس و گران قیمت – مجله آیتول). سپس پرونده به هیأت حل اختلاف بدوی ارجاع می‌شود تا به شکایت رسیدگی شود. رأی هیأت بدوی ظرف مدت قانونی ابلاغ می‌شود. حق تجدیدنظرخواهی: در صورت اعتراض به رأی بدوی، مودی می‌تواند ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی، درخواست رسیدگی در هیأت تجدیدنظر مالیاتی نماید (نحوه اعتراض به مالیات خودروهای لوکس و گران قیمت – مجله آیتول). رأی هیأت تجدیدنظر قطعی و لازم‌الاجرا خواهد بود.
  در مواردی که اعتراض مودی به ارزش تعیین‌شده خودرو است (و نه اصل شمول)، هیأت حل اختلاف می‌تواند از معاونت فنی و حقوقی سازمان امور مالیاتی درباره تعدیل ارزش استعلام کند. در صورت تأیید کارشناسان سازمان، هیأت می‌تواند ارزش خودرو را اصلاح نماید (نحوه اعتراض به مالیات خودروهای لوکس و گران قیمت – مجله آیتول) و مالیات بر اساس ارزش تعدیل‌شده مجدداً محاسبه می‌شود. این رویه امکان تصحیح مواردی که ارزش‌گذاری اولیه شاید دقیق نبوده را فراهم می‌کند. پس از صدور رأی قطعی و در صورت لزوم، عملیات وصول ادامه می‌یابد (مثلاً ممنوعیت نقل‌و‌انتقال تا زمان پرداخت پابرجا خواهد بود).
• شکایت قضایی: گفتنی است پس از طی مراحل دادرسی مالیاتی در هیأت‌ها، همچنان طبق قانون دیوان عدالت اداری، امکان طرح شکایت از آیین‌نامه یا اقدام اداری در دیوان عدالت وجود دارد، هرچند این مسیر کم‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد مگر در موارد خاص. عمدتاً حل و فصل اختلافات همین روند اداری-مالیاتی را طی می‌کند.

تحلیل روند تغییرات (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴)

طی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ سیاست مالیات سالانه بر خودروهای لوکس از جهات گوناگون دستخوش تغییر و تکامل شده است:

• اجرایی‌شدن تدریجی: هرچند قانون بودجه ۱۳۹۹ اخذ مالیات را مقرر کرده بود، به دلیل نبود زیرساخت، در عمل از هیچ‌کس در سال ۹۹ مالیاتی وصول نشد (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). اجرای واقعی از سال ۱۴۰۰ آغاز گردید؛ آن هم پس از تهیه آیین‌نامه‌ها و ایجاد سازوکار شناسایی توسط سازمان امور مالیاتی در همکاری با پلیس راهور. بدین ترتیب سال ۱۴۰۰ اولین سالی بود که این مالیات عملاً مطالبه شد.
• افزایش نرخ و پایه مالیاتی: در سال ۱۳۹۹ نرخ مالیات بسیار ناچیز (۰٫۲٪) و آستانه ارزش نسبتاً بالا (۷ میلیارد ریال) بود که عملاً درآمد کمی ایجاد می‌کرد. از سال ۱۴۰۰، مجلس با رویکرد افزایش درآمد مالیاتی، نرخ‌ها را به حداکثر ۴٪ افزایش داد و آستانه مشمولیت را به ۱۰ میلیارد ریال کاهش داد (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز). این تغییرات نشان‌دهنده عزم دولت و مجلس برای کسب درآمد بیشتر از اقشار مرفه و نیز برقراری عدالت مالیاتی از طریق گرفتن مالیات از دارندگان خودروهای گران‌قیمت بوده است (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما). در واقع، دولت استدلال می‌کرد که صاحبان خودروهای لوکس توانایی پرداخت دارند و باید در هزینه‌های کشور سهیم شوند.
• تغییر معیار از مجموع به هر خودرو: تجربه سال ۱۴۰۰ نشان داد محاسبه بر مبنای مجموع ارزش همه خودروهای یک مالک، پیچیدگی‌هایی دارد و می‌تواند ناعادلانه تلقی شود. برای نمونه، فردی با دو خودروی متوسط ممکن بود مشمول شود در حالی که فردی با یک خودروی بسیار گران‌قیمت در همان حدود ارزش، مالیات کمتری می‌داد. از ۱۴۰۱ قانون اصلاح شد تا هر خودرو به طور جداگانه سنجیده شود (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات). این تغییر با هدف ساده‌سازی محاسبات و افزایش مقبولیت انجام شد. البته همچنان خودروهای متعلق به افراد تحت تکفل (فرزندان زیر ۱۸ سال و محجور) به سرجمع دارایی‌های مالک اصلی منظور می‌شود تا نتوان با انتقال صوری به نام خانواده، از مالیات گریز کرد (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات).
• واگذاری دائمی در قانون مالیات بر ارزش افزوده: در خرداد ۱۴۰۰ قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده تصویب شد که در ماده ۴۲ خود اخذ مالیات سالانه از املاک و خودروهای گران‌قیمت را به عنوان یک حکم دائمی پیش‌بینی کرد. بدین ترتیب این پایه مالیاتی از حالت حکم موقت بودجه‌ای به قانون دائمی تبدیل شد. هرچند جزئیات thresholds هر سال در بودجه تعیین می‌شود، اما اصل وجود این مالیات به موجب قانون مالیات بر ارزش افزوده استمرار یافته است (Over 540K Luxury Cars Taxable | FinancialTribune). این اقدام از برنامه‌ریزی بلندمدت دولت برای اتکا به مالیات بر ثروت (مانند خانه و خودروی لوکس) حکایت دارد.
• انطباق با تورم و بازار خودرو: با جهش قیمت خودرو طی این سال‌ها، تعریف «خودروی لوکس» نیز دستخوش تغییر شد. قانون‌گذار هر سال آستانه ارزش مشمول را بالا برده است: از ۷ میلیارد ریال در ۱۳۹۹ به ۱۰ میلیارد در ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، سپس ۳۰ میلیارد ریال در ۱۴۰۲، ۳۵ میلیارد در ۱۴۰۳ و ۵۰ میلیارد ریال در ۱۴۰۴ (مالیات خودرو های لوکس در سال ۱۴۰۳ | آموزشگاه دهکده مهارت) (مجلس مالیات خودروهای لوکس در ۱۴۰۴ را مشخص کرد – تسنیم). این افزایش‌ها برای تطبیق با تورم و جلوگیری از شمول مالیات بر خودروهای معمولی‌تر بوده است. به عنوان مثال، خودرویی که در سال ۱۴۰۰ حدود ۱ میلیارد تومان قیمت داشت لوکس محسوب می‌شد، اما تا سال ۱۴۰۲ با تورم شدید، سقف ۳ میلیارد تومانی جایگزین شد تا فقط خودروهای واقعاً گران (مثلاً بالاتر از مدل‌های متوسط بازار) مشمول باقی بمانند.
• عملکرد و وصولی مالیات: آمارهای رسمی نشان‌دهنده تعداد قابل توجه خودروهای مشمول و نیز چالش در وصول کامل مالیات است. بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی، طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ مجموعاً ۷۸۲٬۳۲۳ دستگاه خودروی لوکس شناسایی شد که متعلق به ۵۶۶٬۷۵۳ مالک مشمول مالیات بوده و مالیاتی معادل حدود ۷ همت (هزار میلیارد تومان) برای آنها تعیین گردیده است (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما). با این حال، از این تعداد تنها ۲۳۵٬۶۱۷ نفر تاکنون مالیات خود را پرداخته‌اند و حدود ۲٫۵ همت (۴۲٪ مبلغ) وصول شده است (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما). به طور خاص طبق گزارش دیوان محاسبات، در سال ۱۴۰۲ از حدود ۱۶۶ هزار خودرو بالای ۳ میلیارد تومان که ۲٫۸۵ همت مالیات برایشان مقرر بود، فقط ۱۰٪ (حدود ۱٫۷ همت) تا پایان سال وصول شده و ۹۰٪ مالکان هنوز پرداختی نداشته‌اند (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما) (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما). بسیاری از مالکان صرفاً در زمان فروش و تعویض پلاک اقدام به پرداخت می‌کنند (تا سقف بدهی هنگام نقل‌و‌انتقال وصول شده)، اما بقیه در مهلت مقرر پرداخت نکرده‌اند و پرونده‌شان به واحد اجراییات ارجاع شده است (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما). این آمار حاکی از آن است که فرهنگ تمکین داوطلبانه به این مالیات هنوز به‌طور کامل جا نیفتاده و نیاز به اعمال سخت‌گیری‌های اجرایی و تشویق تمکین (مانند پیامک، جریمه، توقیف پلاک در زمان معاینه فنی و …) وجود دارد.
• سیاست دولت در سال‌های اخیر: دولت جدید (استقرار ۱۴۰۰ به بعد) تأکید زیادی بر پایه‌های جدید مالیاتی مانند خانه و خودروی لوکس به عنوان منبع درآمد داشته است (Over 540K Luxury Cars Taxable | FinancialTribune). این امر در راستای کاهش وابستگی بودجه به نفت و تحقق عدالت اجتماعی اعلام شده است. هر سال در لایحه بودجه دولت پیشنهاد استمرار این مالیات را داده و مجلس نیز بعضاً با اصلاحاتی تصویب کرده است. روند تغییرات نشان می‌دهد سیاستگذار میان گسترش شمول مالیات (برای افزایش درآمد) و افزایش آستانه‌ها (برای تمرکز بر ثروتمندان واقعی و پرهیز از درگیر شدن قشر متوسط که با تورم دارایی‌شان گران شده) در حال موازنه بوده است. در مجموع، اخذ مالیات سالانه از خودروهای لوکس از مرحله تدوین تا اجرا با چالش‌هایی همراه بوده اما به تدریج نظام‌مندتر شده و میزان وصولی آن نیز رو به افزایش است (هرچند هنوز بخش قابل توجهی محقق نشده است). دولت با اصلاح زمان پرداخت (تقدیم به آبان)، تسهیل تقسیط و استفاده از ابزارهای اجرایی سعی در بهبود وصول دارد.

جدول مقایسه‌ای مالیات خودروهای لوکس (۱۳۹۹–۱۴۰۴)

برای جمع‌بندی، جدول زیر مقایسه‌ای از مقررات و آمار کلیدی مالیات بر خودروهای لوکس در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ ارائه می‌کند:

منابع: قوانین بودجه سالیانه ۱۳۹۹–۱۴۰۴ (بخشنامه : ۷ / ۹۹ / ۲۰۰ – کتابخانه حسابدانان) (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز) (مالیات خودرو های لوکس در سال ۱۴۰۳ | آموزشگاه دهکده مهارت) (مجلس مالیات خودروهای لوکس در ۱۴۰۴ را مشخص کرد – تسنیم)؛ آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های اجرایی سازمان امور مالیاتی (بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۰/۱درتاریخ۱۴۰۰/۰۱/۱۸ – مرکز مالی اقتصادی همت تراز) (نحوه محاسبه مالیات خودروهای لوکس در سال ۱۴۰۲ – آقای مالیات)؛ گزارش‌های آماری سازمان امور مالیاتی و دیوان محاسبات (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما) (مالیات خودرو لوکس در سال ۱۴۰۴ | باما).